W sutannie i mundurze

15 lutego minęło 61 lat od śmierci ks. dr. Stanisława Forysia, który służył ofiarnie nie tylko Bogu, ale i ojczyźnie. Jego bogaty życiorys z wielu względów zaskakuje i zdumiewa. O takich ludziach warto pamiętać!

Ks. dr Stanisław Foryś był wieloletnim proboszczem parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rossoszu. Wielu wiernych kojarzyło go i dalej kojarzy, jako więźnia obozu koncentracyjnego w Dachau. Pamiętają, że kierował tutejszą parafią dwukrotnie. Starsi opowiadają, że był postawnym mężczyzną, ale po oswobodzeniu z obozu ważył tylko 40 kg. Kiedy po wojennej tułaczce wracał do Rossosza, zorganizowano na jego cześć orszak powitalny. Czekano na niego na granicy z Łomazami.

Do dziś wśród mieszkańców krąży pogłoska o motywach jego aresztowania. Mówi się, że ks. Stanisław został zatrzymany przez gestapo w wyniku donosu. Miejscowi wiedzą, kto go zadenuncjował. Aresztowanie proboszcza, poprzedzone zdradą, przyjęli z niedowierzaniem. Szanowali go do końca jego dni nie tylko ze względu na kapłańską posługę, jaką pełnił w Rossoszu, ale także przez wzgląd na obozową przeszłość. Po śmierci postawili mu pomnik, na którym do dziś zapalają znicze.

O ks. S. Forysiu wiedziałam niewiele, choć sama pochodzę z parafii, w której posługiwał. Jakiś czas temu rozpoczęliśmy poszukiwania fotografii byłych rossoskich proboszczów. O pomoc poprosiliśmy na parafialnym koncie na FB. W tym samym czasie (ale bez związku z apelem o zdjęcia) odezwała się do nas p. Iwona Chróstowska, krewna śp. ks. S. Forysia. Szukała informacji na temat ks. Stanisława.

Mówią kamienie…

Przesłałam nam dwa zdjęcia naszego byłego proboszcza. Jedno portretowe, z podpisem księdza i datą „1935 r.”. Na drugim widać ks. Stanisława, stojącego przy grobie taty Józefa, towarzyszy mu mama

Rozalia. Od pani Iwony otrzymaliśmy też fragment książki „Skronina. Ocalić od zapomnienia” z krótką notką biograficzną na temat ks. S. Forysia. W zamian podzieliłam się fotografiami grobu ks. Stanisława i zdjęciami z kroniki parafialnej. Poszukiwanie śladów po byłym proboszczu rossoskiej parafii zaczęłam od miejscowego cmentarza. Napis z płyty nagrobnej na jego pomniku informuje, że ks. Foryś miał tytuł doktora i rangę podpułkownika, był też kapelanem Armii Andersa i wieloletnim proboszczem parafii Rossosz. Potem udałam się w inny rejon naszego cmentarza, na grób ojca ks. Stanisława. Józef Foryś zmarł w 1932 r. w wieku 69 lat. Na cokole widnieje jego zdjęcie, niżej można zobaczyć inskrypcję: „Najdroższemu ojcu – syn”. Później wybieram się na skwerek, znajdujący się naprzeciwko parafialnego kościoła.  Na ulokowanej na nim kapliczce ze św. Janem Nepomucenem, parafianie w 2001 r. umieścili tablicę upamiętniającą ks. Forysia. Działo się to w 40 rocznicę jego śmierci. Inskrypcja jest podobna do tej z płyty nagrobnej. Na tablicy umieszczono także zdjęcie ks. Stanisława, napis „Bóg, Honor, Ojczyzna” oraz symbol krzyża i kielicha z Hostią.

Pozostały zdjęcia

Kolejnych śladów szukam w kronice parafialnej. Zapisano w niej, że ks. Stanisław pełnił funkcję proboszcza parafii Rossosz w latach 1926-1942 i 1947-1961. W środku znajduję kilka ciekawych zdjęć. Na jednym widać jego mamę Rozalię, w sukience z dużym białym kołnierzem i chustce na głowie. Na drugim uwieczniono ks. Stanisława stojącego na łące, przy dwóch krowach, skubiących trawę. Następne, grupowe, pokazuje ks. Forysia w otoczeniu rossoskiej młodzieży. Na jeszcze innym kapłan stoi w towarzystwie nieznanego mężczyzny. Pod fotografią widnieje podpis: „Ks. dr Stanisław Foryś 3.VI.1942 r.”. Na uwagę zasługuje też zdjęcie z 1959 r., pokazujące ks. Forysia siedzącego na drabiniastym wozie. Obok widać ks. Stanisława Pawluczuka, który w tamtym czasie wspomagał duszpastersku rossoskiego proboszcza. Podpis głosi, że zdjęcie zostało wykonane w Kolembrodach. Do odrębnej grupy należą fotografie zrobione bezpośrednio po wyjściu ks. Stanisława z obozu. Są sygnowane napisem „Norymberga” i „Monachium”. Widać na nich księdza ubranego w wojskowy mundur, gdyż w tamtym czasie pełnił posługę kapelana.

Ze wsi w świat

O tym, że ks. Stanisław pochodził ze Skroniny, dowiedziałam się od p. Iwony (to miejscowość leżąca w powiecie opoczyńskim, w województwie łódzkim).  Urodził się 8 października 1888 r. Był jedynakiem. Z artykułu  ks. Bernarda Błońskiego, zamieszczonego w Wiadomościach Diecezjalnych Siedleckiej (nr 5-6/2015 „Kapłani diecezji siedleckiej czyli podlaskiej, którzy przeżyli obozy hitlerowskie i sowieckie”) wiemy, że ukończył gimnazjum w Częstochowie i w 1907 r. wstąpił do seminarium duchowego w Lublinie. Opuścił je po dwóch latach i wyjechał do Rzymu. Tam znów wstąpił do seminarium, ukończył je i w 1915 r. przyjął święcenia kapłańskie. Przez dwa lata był wykładowcą teologii moralnej w Kolegium Międzynarodow